Małopolska

Wielkość tekstu

 

Małopolska kryje w sobie niesamowite, pełne uroku zabytki, które swoją historią, położeniem i odmiennością przyciągają turystów. Przebywając tutaj nie sposób nie zwiedzić obiektów wpisanych na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, licznych zamków, które dotrwały do czasów współczesnych, sanktuariów, kościołów, klasztorów, Parków Narodowych oraz wielu innych zabytków, których nie spotkają Państwo w żadnej innej części Polski.

1. Obiekty wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO:
Kopalnia Soli w Wieliczce - miejsce związane z legendą o księżniczce Kindze, która zanim opuściła rodzinne Węgry miała wrzucić swój pierścień do jednej z tamtejszych kopalń. Po przyjechaniu do Polski pierścień odnalazł się w bryle solnej, a w miejscu w którym ją znaleziono powstała kopalnia soli, która funkcjonuje do dzisiaj. Po kopalni poruszamy się podziemną trasą turystyczną gdzie w czasie zwiedzenia można zapoznać się z metodami wydobywania soli, które ewoluowały od średniowiecza do czasów współczesnych, sposobami transportu surowca, poznać życie górników na przełomach dziejów. 
Sanktuarium w Kalwarii Zebrzydowskiej znane dzięki słynącemu cudami wizerunku Matki Bożej Kalwaryjskiej oraz niepowtarzalnym dróżkom kalwaryjskim, na które składają się kaplice, kapliczki, figurki. Łącznie trasy liczą ok. 40 km. Obiekt został wzniesiony w 1600 roku na wzór Drogi Krzyżowej w Jerozolimie i jest po Częstochowie największym centrum ruchu pielgrzymkowego w Polsce. Co roku w okresie Wielkiego Tygodnia przybywa do Kalwarii liczna rzesza turystów na odbywające się od XVII wieku wielkopiątkowe Misterium Męki Pańskiej.
Oświęcim – Brzezinka (Auschwitz - Birkenau) - zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, które służyły do eksterminacji m.in. Polaków, Żydów, Cyganów. 
W okresie II wojny światowej wymordowano tutaj ok. 1,5 mln ludzi. Dziś obiekt ten jest największym na świecie muzeum martyrologicznym, które ma przypominać przyszłym pokoleniom o najtragiczniejszych wydarzeniach historii świata. 

2. Kościoły Drewniane Małopolski Wpisane na Listę UNESCO:
Lipnica Murowana kościół św. Leonarda - pochodzi z XV w. Jeden z najstarszych kościołów drewnianych w Małopolsce. Obiekt ozdobiony jest starą i piękną polichromią. Wg legendy został wybudowany w XII wieku na miejscu pogańskiej gontyny, po której pozostał slup Światowida, który do dzisiaj wspiera z tylu ołtarz św. Leonarda. W czasie ważnych uroczystości można posłuchać tutaj nie powtarzalnego instrumentu, jakim jest pozytyw szkatularny – na całym świecie pozostało ich siedem. W niedziele palmową ściągają tu rzesze turystów by zobaczyć konkurs na najwyższą palmę.
Dębno Podhalańskie kościół Michała Archanioła - pochodzi z XV wieku. Według legendy kościół został wybudowany przez zbójników, którym na dębie ukazał się wizerunek św. Michała. W kościele znajdują się stare i bardzo cenne malowidła, ich powstanie datuje się na XV wiek. W kościele brał ślub filmowy Janosik z Maryną.
Binarowa kościół św. Michała Archanioła – pochodzi z XV wieku. został zbudowany w konstrukcji zrębowej. Warto tutaj zobaczyć późnogotycką patronową dekorację stropów, na ścianach barokowe cykle przedstawieniowe oraz polichromia figuralno - ornamentarna w kaplicy. Najcenniejsze są jednak XIV wieczne rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz płaskorzeźby Katarzyny i Barbary.
Sękowa kościół św. Filipa i Jakuba - powstał w XV wieku. Wzniesiony z drewna modrzewiowego. Świątynia otoczona sobotami co nadaje jej niepowtarzalny kształt i urok. Kościół zachwycał wielu malarzy, którzy chętnie uwieczniali go na płótnie. Do twórców tych należeli: Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Teodor Axentowicz, Włodzimierz Tetmajer.

3. Wybrane Zamki Małopolski:
Pieskowa Skała - zamek został wzniesiony w XIV wieku i zalicza się do zamków warownych wybudowanych przez Kazimierza Wielkiego dla ochrony kupców - znajduje się na Szlaku Orlich Gniazd. Zamek położony jest w północnej części Ojcowskiego Parku Narodowego nad doliną Prądnika. Obecny renesansowy wystrój zawdzięczamy rodzinie Szwarynców, którzy powiększyli zamek, wstawili dziedziniec z krużgankami. W XVII nowy właściciel tych włości Michał Zebrzydowski dobudował kaplicę i umocnił zamek fortyfikacjami. Obecnie zamek należy do państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu która stworzyła tutaj swój oddział.

                                                                                                 Pieskowa Skała, fot. D. Wrona
Niepołomice - zamek został wybudowany w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego. To miejsce, z którego wyruszały liczne wyprawy myśliwskie do pobliskiej Puszczy Niepołomickiej. Obecny wystrój został nadany za panowania Zygmunta Augusta, nadano mu kształt kwadratu z arkadowym dziedzińcem oraz włoskie ogrody. Zamek przeszedł gruntowny remont w XX wieku, a obecnie można w nim oglądać stałą ekspozycję „Trofea i myślistwo”. Zamek otaczają piękne ogrody, a w jego wnętrzu znajduje się hotel i restauracja.
Nowy Wiśnicz - zamek został wzniesiony w XV wieku w stylu gotyckim. W kolejnym stuleciu został przebudowany na styl renesansowy i barokowy i jest doskonałym przykładem „palazzo in fortezza” czyli pałacu z elementami obronnymi. Zamek otoczony jest fortyfikacjami typu włoskiego z bastionami na narożnikach. W salach zamku można oglądać piękną salę balową (większą niż na Wawelu), kamienne i murowane portale, kominki, malowidła ścienne, a w krypcie – sarkofagi Lubomirskich. 
Dębno - zamek pochodzi z XIV wieku i zachował się do naszych czasów w niezmienionym kształcie. We wnętrzu zachowały się oryginalne gotyckie zdobienia komnat. Na zamku we wrześniu odbywa się słynny Turniej Rycerski o Złoty Warkocz Tarłówny, na który zjeżdżają się pasjonaci z całego świata. Legenda głosi, że ojciec Tarłówny na wieść o jej romansie z dworzaninem Jaśkiem zamordował kochanka córki, a jej samej nakazał poślubić innego. Panna się nie zgodziła i została zamurowana w wieży. Jak głosi legenda – jej duch po dzień dzisiejszy błąka się po zamku szukając ukochanego.
Niedzica - zamek pochodzi z XIV wieku. Położony na skale nad zalewem Czorsztyńskim był grodem obronnym należącym do Węgier. Zamek do dzisiejszych czasów zachował się w doskonałym stanie. W muzeum zamkowym znajdują się zbiory archeologiczne, malarstwa i rzemiosła oraz hungarica. Z wieży zamkowej rozpościera się piękny widok na zalew czorsztyński oraz Spisz polski i słowacki. Z zamkiem wiąże się legenda o ukrytym tutaj skarbie Inków.
Czorsztyn - zamek pochodzi z XIV wieku. Zbudowany nad zalewem czorsztyńskim służył polskim władcom do ochrony granic. Zamek zniszczony przez kozaków nigdy nie powrócił do swojej świetności. Do naszych czasów dotrwała tylko ruiny w wnętrzu których znajduje się wystaw historii zamku. Z przystani pod zamkiem wypływają statki w stronę zamku Niedzicy.

4. Unikalne sanktuaria, klasztory, kościoły:
Ludźmierz – Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala „Gaździna Podhala” znajduje się w Kotlinie Nowotarskiej. Kultem otoczona jest tu Figurka Marii z Dzieciątkiem, którą wg legendy podarował kupiec jako wotum wdzięczności za pomoc w odnalezieniu drogi gdy zgubił się w okolicznych torfowiskach. Według anegdoty podczas jednej z uroczystości Karol Wojtyła złapał spadające berło Matki Boskiej, przyjęte zostało to jako przepowiednia późniejszej beatyfikacji. 
Wadowice - Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy znajduje się nieopodal domu, w którym urodził się przyszły papież Jan Paweł II. Kościół późnobarokowy, z cudownym obrazem MB Nieustającej Pomocy, który został ukoronowany w 1999 roku przez samego Jana Pawła II-go. W kaplicy świętej rodziny znajduje się chrzcielnica przy której został ochrzczony Karol Wojtyła. Warto po przyjechaniu do miasta spróbować pysznych „Papieskich kremówek”.
Sanktuarium św. Kingi w Starym Sączu klasztor ss. Klarysek z kościołem Trójcy Przenajświętszej. Klasztor został ufundowany przez św. Kingę która po śmierci swojego męża Bolesława Wstydliwego wstąpiła do stworzonego przez siebie klasztoru i tutaj zmarła. Jej relikwie umieszczone są w gotyckim kościele klasztornym. Św. Kinga została kanonizowana przez Jana Pawła II w 1999 roku. Nieopodal klasztoru znajduje się źródełko, które według legendy ma uzdrawiającą moc. 

                                                                                                         Stary Sącz, fot. D. Wrona
Klasztor w Tyńcu jest jednym z najstarszych obiektów w Polsce. Został założony w XI wieku przez Kazimierza Odnowiciela, na wzgórzu wapiennym położonym nad brzegiem Wisły. Klasztorem opiekują się od samego początku bracia benedyktynie. Do dzisiejszych czasów przetrwały ich tajemnice wytwarzania przetworów i alkoholi w tradycyjny sposób. W przyklasztornym sklepie można kupić: tynieckie konfitury przedsoborowe z żubrówką, konfitury anielskie i borowiki w zalewie nowicjackiej czy nalewkę "Wiśnie po krzyżacku".
Kościół św. pustelników Świerada i Benedyktaw Tropiu to jedna z najstarszych świątyń w Małopolsce. Został zbudowany na wyniosłej, kilkumetrowej skale, oblewanej przez wody Jeziora Czchowskiego, gdzie według tradycji św. Świerad mieszkał w pniu lipy. We wnętrzu kościoła zachowały się unikalne romańskie malowidła ścienne.

5. Parki Narodowe:
Tatrzański Park Narodowy został stworzony aby chronić piękno i niepowtarzalność przyrodniczą najwyższych polskich gór. Swym zasięgiem obejmuje Tatry Wysokie i Tatry Zachodnie z najwyższym szczytem Polski Rysami (2499 m n.p.m.). Do atrakcji przyrodniczych tego terenu należą m.in.: leżący u podnóża gór staw Morskie Oko oraz jeziora znajdujące się w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, jaskinie - Mroźna i Lodowa, wodospady - Wodogrzmoty Mickiewicza i Wielka Siklawa, zwierzęta - kozice, świstaki, niedźwiedź brunatny, Niepylak Apollo. W 1992 roku Tatrzański Park Narodowy uzyskał status Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery UNESCO.
Ojcowski Park Narodowy - najmniejszy park w Polsce leży tuż pod Krakowem w Dolinie Prądnika. Znajduje się w nim ogromna ilość różnych gatunków nietoperzy i prawie 200 jaskiń. Największymi atrakcjami tego miejsca są: Maczuga Herkulesa, Igła Deotymy, jaskinia Łokietka i Ciemna, zamki w Ojcowie i Piaskowej Skale oraz drewniana kapliczka na wodzie.
Pieniński Park Narodowy - jeden z najstarszych parków narodowych w Polsce. Został założony w 1932 roku by chronić unikatowy przełom Dunajca, wijącego się wśród wapiennych skał Pienin. Warto zobaczyć znajdujące się na terenie parku szczyty: Wysoką, Trzy Korony i Sokolicę oraz Wąwóz Homole czy Wzgórze Zamkowe. Wśród flory na uwagę zasługuje największy motyl w Polsce Apollo Niepylak. Najbardziej znaną atrakcją tego miejsca jest spływ Dunajcem na tratwach sterowanych przez flisaków.
Babiogórski Park Narodowy - ochrona unikalnej przyrody Babiej Góry (1725 m. n.p.m) zwanej Królową Gór Polskich. Uwagę turystów zwraca piękno pierwotnej Puszczy Karpackiej, z jedynym w Polsce stanowiskiem okrzynu jeleni i rogownicy alpejskiej. Świat zwierząt to bardzo rzadkie ptaki m.in. głuszec czy cietrzew oraz ssaki, a wśród nich ryś, jeleń, niedźwiedź brunatny. Babiogórski Park Narodowy był pierwszym obiektem włączonym do sieci Międzynarodowych Rezerwatów Biosfery UNESCO.
                                                                                                        Babia Góra, fot. D. Wrona
Gorczański Park Narodowy chroni naturalny drzewostan porastający stoki Gorców oraz gorczańskich hal i polan wraz z najwyższym szczytem Gorców - Turbaczem. Park zachwyca bogactwem flory i fauny, do najważniejszych i najbardziej unikatowych atrakcji przyrodniczych należą: szafran spiski, paprotnica górska, puchacz, bocian czarny, ryś, wilk, żbik i gronostaj. Jest to najlepiej przystosowany dla turystów park z wytyczonymi gęsto ścieżkami przyrodniczymi, które pozwalają poznać najpiękniejsze i najcenniejsze przyrodniczo obszary.
                                                                                          Gorczański Park Narodowy, fot. D. Wrona
Magurski Park Narodowy - jest on najmłodszym parkiem w Małopolsce. Powstał w środkowej części Beskidu Niskiego i chroni przepiękne lasy bukowe znajdujące się na stokach pasma Magury Witkowskiej. W parku żyją bezcenne i ginące gatunki motyli takie jak paź królowej, paź żeglarz, niepylak mnemozyna, rzadko spotykane zwierzęta takie jak m.in. orzeł przedni, trzmielojad, orlik krzykliwy, ryś czy żbik.